Kijk even over uw linkerschouder. In die ene seconde werkten zeven wervels, een stuk of veertien kleine gewrichten en tientallen spieren samen, zonder dat u erover nadacht. De nek is het beweeglijkste stuk van de wervelkolom. Hij moet sterk genoeg zijn om het hoofd te dragen en soepel genoeg om het de hele dag bij te sturen.
Deze uitleg hoort bij het thema rug en anatomie van de RugZorgGids. Onze nekexpert gebruikt dezelfde plattegrond in de behandelkamer.
De nek heet in vaktaal de cervicale wervelkolom. Cervicaal betekent: van de hals. De zeven nekwervels worden van boven naar beneden genummerd, van C1 tot en met C7. Ze zijn kleiner en lichter dan de wervels in de lage rug, omdat ze minder gewicht dragen en meer moeten bewegen.
De bovenste wervel, de atlas (C1), is een ring zonder wervellichaam. De schedel rust erop met twee gewrichtsvlakken; daar maakt u de ja-beweging. De tweede wervel heet de draaier of axis (C2). Hij heeft een tandvormig uitsteeksel, de dens, waar de atlas omheen draait. Ongeveer de helft van alle draaiing van het hoofd komt uit dit ene niveau. Tussen de schedel, de atlas en de draaier zit geen tussenwervelschijf.
Vanaf C2 ligt tussen elke twee wervels een tussenwervelschijf: een zachte kern met een stevige vezelring eromheen, die druk verdeelt en beweging toelaat. Achter de schijf zitten links en rechts de facetgewrichten. Dat zijn kleine, gladde gewrichtjes die bepalen hoe ver de nek kan draaien, buigen en strekken. In het kapsel van die gewrichten zitten veel voelsprieten, zodat de hersenen steeds weten hoe het hoofd staat. Meer daarover leest u bij de rol van facetgewrichten.
De onderste nekwervel, C7, voelt u als de bobbel onder aan de nek. Daar gaat de nek over in de bovenrug en de eerste ribben. Stevige banden, ligamenten, verbinden alle wervels met elkaar. Van opzij gezien vormt de nek een flauwe holle boog, de cervicale lordose.
Dicht tegen de voorkant van de wervels liggen de diepe nekbuigers, de longus colli en longus capitis. Zij houden het hoofd met weinig kracht urenlang in balans. Onder de schedelrand zitten vier paar korte spiertjes, de suboccipitale spieren, die het hoofd op de millimeter bijsturen. Daaroverheen lopen de grote spieren: de monnikskapspier (trapezius), de schouderbladheffer (levator scapulae), de schuine halsspier (sternocleidomastoideus) en opzij de scaleni, die aan de bovenste ribben vastzitten.
De taakverdeling is helder. De diepe laag stuurt, de buitenste laag levert kracht. Na een periode van nekpijn spannen de diepe spieren vaak te laat aan en nemen de grote spieren het over.
Tussen de nekwervels komen aan elke kant zenuwen naar buiten: acht paar in totaal, C1 tot en met C8. De onderste vier vormen met de eerste borstzenuw de armvlecht, de plexus brachialis, die schouder, arm en hand aanstuurt. Hoe dat uittreden werkt, staat in het artikel over zenuwen die uittreden tussen de wervels. Door openingen in de dwarsuitsteeksels van de nekwervels lopen de wervelslagaders omhoog naar de hersenen; de halsslagaders liggen ervoor. De nek is dus een doorgang voor signalen en bloed, en niet alleen een steunpilaar.
Kwetsbaar is hier iets anders dan zwak. De nek kan veel hebben, maar hij is gemaakt om te bewegen. Het probleem zit in stilstand. Hangt het hoofd een paar centimeter voor de romp, zoals boven een laptop of telefoon, dan moeten de spieren achter in de nek het de hele tijd tegenhouden. Dat is geen zware belasting, wel een lange.
De bovenrug speelt mee. Is die stijf en bol, dan moet de nek verder strekken om recht vooruit te kijken.
Sten Hofstad vatte de bouw van de nek in onze podcast zo samen:
“Zijn zeven beweegbare wervels, die tillen het hoofd, en daar zitten allemaal gewrichtjes tussen. (…) We vinden het een waanzinnige ketting.”
Sten Hofstad, chiropractor bij Rugcentrum Hilversum, in BeweegBeter #13
Een ketting is zo soepel als zijn stijfste schakel. Beweegt één niveau minder, dan vangen de schakels erboven en eronder dat op. De nekspecialist zoekt daarom altijd naar het niveau dat achterblijft, en niet alleen naar de plek waar het pijn doet.
Meestal begint het met stijfheid. Achteruit inparkeren gaat lastiger, of u draait de hele romp mee om opzij te kijken. Vaak zit er een zeurende pijn langs de nek of tussen de schouderbladen, die in de loop van een werkdag toeneemt. Hoofdpijn die vanaf de schedelrand naar voren trekt, komt geregeld uit de bovenste nekgewrichten en de korte spiertjes eromheen.
Is een zenuw geprikkeld, dan voelt u dat verderop: tintelingen in een paar vingers, een doof gevoel of een zeurende pijn in schouder en arm. Welke vingers meedoen, vertelt de behandelaar om welk niveau het gaat.
Op de pagina over nekklachten leest u welke vormen we het vaakst zien en hoe het herstel verloopt.
Bij een eerste afspraak kijkt de nekspecialist in Hilversum hoe ver u kunt draaien, buigen en strekken, en test hij kracht, gevoel en reflexen in de armen. Daarna voelt hij per niveau wat er beweegt en wat niet. Drie vakken doen dat elk op hun eigen manier.
De chiropractor is universitair opgeleid op wervelkolom en zenuwstelsel. Hij test elk van de zeven niveaus afzonderlijk, van de atlas tot de overgang naar de bovenrug. Een gewricht dat vastzit, krijgt een gerichte handgreep: snel en kort, of juist heel licht met de Activator of de drop-tafel. Bij uitstraling naar de arm kiest hij voor rustige technieken die ruimte geven.
De fysiotherapeut meet hoe goed de diepe nekbuigers aanspannen en hoe lang ze dat volhouden. Gespannen spieren behandelt hij met triggerpointtechnieken of dry needling. Daarna volgt training van nek, schouderbladen en bovenrug in de oefenruimte, met een schema voor thuis in MijnOefening.
De manueel therapeut is een fysiotherapeut met een masteropleiding manuele therapie. Hij onderzoekt de gewrichten van nek, bovenrug en eerste ribben en maakt stijve schakels los met mobilisaties en manipulaties. Direct erna oefent u de teruggewonnen beweging. Hoe dat gaat, leest u bij manuele therapie bij rug- en nekklachten.
De drie werken in hetzelfde gebouw en in hetzelfde dossier. Begint u bij de chiropractor en blijven de diepe nekspieren achter, dan haalt hij de fysiotherapeut erbij. U hoeft uw verhaal maar één keer te vertellen.
Internationale richtlijnen voor nekpijn komen op hetzelfde uit: blijf bewegen, train de nek en de schouders, en combineer dat waar nodig met manuele behandeling van de gewrichten. Bij de meeste mensen zakt gewone nekpijn binnen enkele weken. Wel komt hij bij een deel van hen terug, en daarom telt de training mee.
Een scan is zelden nodig om dat in gang te zetten. Veranderingen aan schijven en gewrichten zijn op een foto of MRI van de nek heel gewoon, ook bij mensen zonder klachten.
Blijft de uitstraling of het krachtverlies in een arm aanhouden, dan overleggen wij met een arts. Die beslist of een scan, een injectie of een ingreep zinvol is. Ervoor en erna begeleidt uw nekexpert het bewegen.
Past ook in de eerste dagen. Een rustige cirkel neemt alle richtingen van de nek in één beweging mee, zonder ergens door te duwen. Wordt u er duizelig van, maak dan alleen halve cirkels voorlangs.
Advies: 5x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Voor als de ergste pijn gezakt is. Liggend de kin intrekken is de zachtste manier om de diepe nekspieren te trainen; de handdoek steunt en laat u voelen of het goed gaat.
Advies: 12x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Begin bij afwisseling. De nek heeft minder last van een onderuitgezakte houding dan van een houding die twee uur duurt. Sta elk half uur even op, kijk een paar keer ver over beide schouders en rol de schouders los.
Zet daarna het scherm goed: de bovenrand op ooghoogte, de laptop op een standaard met een los toetsenbord. In het artikel over de werkplek instellen staat het stap voor stap.
Slaap op een kussen dat de ruimte tussen schouder en hoofd vult, zodat de nek in het verlengde van de rug ligt.
De nek is geen zwakke plek. Het is een fijn afgestelde ketting van wervels, gewrichten, spieren en zenuwen, die klachten geeft als een deel te lang hetzelfde moet doen. Dat is bijna altijd om te keren. Houdt de stijfheid of pijn langer dan een week of twee aan, of komt hij steeds terug, laat er dan een nekspecialist naar kijken. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.
Een verwijzing hebt u niet nodig. Chiropractie wordt door vrijwel alle verzekeraars deels vergoed uit de aanvullende verzekering en gaat niet van het eigen risico af. Fysiotherapie en manuele therapie worden vergoed uit de aanvullende verzekering; hoeveel behandelingen hangt af van uw polis. De regeling per vak staat bij tarieven en vergoeding.
Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.
Een mens heeft zeven nekwervels, genummerd van C1 tot en met C7. De bovenste heet de atlas en draagt de schedel, de tweede is de draaier of axis. De onderste, C7, voelt u als de bobbel onder aan de nek. Tussen de wervels zitten zes tussenwervelschijven en aan elke kant kleine facetgewrichten. De zenuwen zijn anders geteld: daarvan zijn er acht paar.
De atlas is een ring waarop de schedel rust; tussen schedel en atlas knikt u ja. De draaier heeft een tandvormig uitsteeksel waar de atlas omheen draait; daar schudt u nee. Samen leveren ze ongeveer de helft van de draaiing van het hoofd. Zit hier een gewricht vast, dan merkt u dat vaak bij achteromkijken of als hoofdpijn vanaf de schedelrand.
Er zijn twee lagen. Dicht op de wervels liggen de diepe nekbuigers en de korte spiertjes onder de schedelrand, die het hoofd sturen. Daaroverheen liggen de monnikskapspier, de schouderbladheffer, de schuine halsspier en de scaleni, die kracht leveren en de schouders dragen. Bij nekpijn doet de buitenste laag vaak te veel. De nekexpert traint daarom eerst de diepe laag.
De zenuwen naar arm en hand komen tussen de onderste nekwervels naar buiten. Raakt zo’n zenuw geprikkeld, door een stijf gewricht, een zwelling of een uitpuilende schijf, dan voelt u tintelingen of doofheid in het stuk huid dat die zenuw verzorgt. Welke vingers meedoen, wijst naar het niveau. Het onderzoek laat zien of de zenuw zelf of een spier eromheen de oorzaak is.
Ja, dat is een vast deel van het onderzoek. De chiropractor en de manueel therapeut bewegen elk niveau afzonderlijk en vergelijken links met rechts. Ze voelen hoeveel een gewricht meegeeft en of de spieren eromheen aanspannen. Samen met wat u vertelt en met de bewegingstesten geeft dat een goed beeld. Een scan is daar meestal niet voor nodig.
De nekspecialisten van Rugcentrum Hilversum onderzoeken welk onderdeel van uw nek de klacht geeft en maken één plan. U vindt ons in Medisch Centrum Dudokpark aan de Hoge Naarderweg 3E. Online boeken kan direct; bellen kan via 035 760 06 45.
