Spit in de rug: behandeling bij de rugspecialist in Hilversum

U bukt om de vaatwasser uit te ruimen en komt niet meer omhoog. Dat is spit, in vaktaal lumbago: acute lage rugpijn die in één keer of binnen een paar uur opkomt. De rugspieren schieten in een kramp om het gebied te beschermen. Daardoor staat u scheef of voorovergebogen en doet elke beweging pijn.

Wat er precies geprikkeld is, verschilt. Vaak is het een klein wervelgewricht, een spier of de buitenrand van een tussenwervelschijf. Echte schade is er zelden. De pijn is fel omdat de rug rijk is aan zenuwuiteinden en de spieren hard reageren.

Hoe herkent u spit?

De pijn zit laag in de rug, in het midden of aan één kant, soms met uitstraling naar de bil of het bovenbeen. Opstaan uit een stoel, omdraaien in bed en sokken aantrekken zijn de lastigste momenten. Stilstaan en lang zitten maken het stijver. Rustig lopen gaat na een paar passen vaak beter.

Trekt de pijn tot onder de knie, met tintelingen of een doof gevoel, dan kan een zenuw meedoen. Lees dan ook over ischias. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

Hoe ontstaat spit in de rug?

De aanleiding is vaak onbenullig: bukken, draaien, tillen, een nies. De oorzaak ligt meestal eerder. Een week met veel zitten, slecht slapen, spanning op het werk of een weekend klussen heeft de rug al vermoeid. De laatste beweging is de druppel.

Kou en tocht krijgen vaak de schuld. Waarschijnlijker is dat koude spieren stijver zijn en een onverwachte beweging minder goed opvangen. In de gids staat hoe overbelasting ontstaat.

Onderzoek door de rugspecialist bij spit

Ook met acute pijn kunt u onderzocht worden. De rugspecialist van Rugcentrum Hilversum vraagt hoe het begon, kijkt hoe u staat en beweegt en test kort de zenuwen. Daarna voelt hij per wervel en bij het bekken wat vastzit en welke spieren verkrampt zijn. U hoort meteen wat er speelt. Kunt u moeilijk liggen, dan onderzoeken we u zittend of staand. Een foto of scan is bij spit zelden nodig.

Spit behandeling bij de rugspecialist: drie vakken, één plan

Internationale richtlijnen raden bij acute lage rugpijn drie dingen aan: uitleg, in beweging blijven en waar nodig manuele behandeling. Dat krijgt u bij ons, van de rugexpert die het best bij uw klacht past.

Wat de chiropractor doet

De chiropractor, vijf jaar universitair opgeleid op wervelkolom en zenuwstelsel, zoekt het wervelsegment dat vastzit. Bij spit kiest hij vaak lichte technieken: een zachte mobilisatie, de drop-tafel of de Activator. Een snelle manipulatie kan ook, als de rug dat toelaat. Het doel: de kramp laat los en u komt weer rechtop.

Wat de fysiotherapeut doet

De fysiotherapeut ontspant de verkrampte spieren met spier- en triggerpointtechnieken, soms met dry needling. U krijgt een of twee bewegingen mee die de pijn laten zakken. Is de acute fase voorbij, dan bouwt u in de oefenruimte kracht en uithouding op, met een schema voor thuis in MijnOefening.

Wat de manueel therapeut doet

De manueel therapeut is een fysiotherapeut met een masteropleiding manuele therapie. Hij mobiliseert de gewrichten van lage rug en bekken en laat u direct daarna de beweging oefenen die net vrijkwam. Zo houdt de winst langer stand. Lees meer over manuele therapie bij rugklachten.

De drie vakken werken in hetzelfde gebouw en in hetzelfde dossier. Vaak maakt de chiropractor of de manueel therapeut de rug eerst los en neemt de fysiotherapeut het oefenen over. U begint bij één behandelaar, die een collega erbij haalt als dat helpt. Acute klachten proberen we binnen 24 uur te plaatsen.

Deze twee oefeningen krijgen veel mensen met spit van onze rugexperts mee. De eerste kan meteen, de tweede is voor daarna.

Bil optillen met één gebogen been (draai in de onderrug)

Past ook in de eerste dagen. Een heel zachte draaiing van de onderrug, met alleen een lichte druk op één voet.

1. Lig op uw rug met gestrekte benen.
2. Buig één knie en zet de voet plat op de grond.
3. Duw licht op die voet, zodat de bil aan die kant iets van de grond komt; de onderrug draait licht naar de andere kant.
4. Laat rustig zakken en herhaal. Daarna de andere kant.

Advies: 10x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.

Heup optillen in zijlig op de knieën

Voor als de ergste pijn gezakt is. U traint de zijkant van heup en romp samen, als opstap naar de zijplank.

1. Lig op uw zij met de elleboog onder de schouder en de knieën op de grond.
2. Span de buik licht aan.
3. Til de heupen omhoog; de knieën blijven steunen. Bovenlichaam in één rechte lijn.
4. Houd kort vast en zak terug. Daarna de andere kant.

Advies: 10x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.

Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.

Hoe lang duurt spit?

De felste pijn zakt meestal binnen een paar dagen. Gemiddeld bent u na één tot drie weken weer gewoon aan het werk en in beweging. Sten Hofstad legt in de podcast uit waarom opstaan en lopen dat versnelt:

“Maar de 15-minutenregel wil zeggen: stel, je zit even, of je ligt eindelijk in een goede positie, dat het een beetje verlichting geeft: probeer dan toch op te staan en even te bewegen, te lopen. Want uiteindelijk krijg je dan weer betere doorbloeding, beweging van de spieren, en dan gaat de geneestijd, wordt minder. Dus je bent sneller beter.”

Sten Hofstad, chiropractor bij Rugcentrum Hilversum, in BeweegBeter #6

Duurt het langer dan drie weken, of komt de spit steeds terug, dan zit er meestal meer achter: een stijf gewricht, te weinig kracht in de romp of een werkhouding die de rug elke dag op dezelfde manier belast. Dan loont een onderzoek, ook als de pijn zelf al aan het zakken is.

Hoe voorkomt u een volgende keer spit?

Wie één keer spit heeft gehad, krijgt het vaak nog eens. Dat is geen lot. De kans wordt kleiner als u regelmatig beweegt, de rompspieren traint en lange zitdagen onderbreekt. Bij de rugtraining en rugscholing leert u tillen en bukken op een manier die bij uw rug past. Voor thuis helpen dagelijkse routines voor een sterke rug.

We kijken ook naar het patroon. Komt de spit steeds na lange autoritten, op de eerste tuindag van het voorjaar of in drukke weken? Dan ligt daar de winst. Soms is het een stijve heup of bovenrug waardoor de onderrug te veel moet doen. Voor de tuiniers is er de gids over rugveilig tuinieren.

Wanneer komt bij spit een scan of een arts in beeld?

Bij gewone spit is beeldvorming niet nodig. Wijst het onderzoek op iets anders, of blijft hevige beenpijn bestaan, dan beslist een arts over een scan, een injectie of een operatie. Uw rugexpert geeft zijn bevindingen mee en begeleidt u ervoor en erna.

Vergoeding van de behandeling bij spit

Chiropractie wordt door vrijwel alle verzekeraars deels vergoed uit de aanvullende verzekering en staat los van het eigen risico. Fysiotherapie en manuele therapie vallen ook onder de aanvullende verzekering; uw polis bepaalt het aantal behandelingen. De details vindt u bij tarieven en vergoeding. Een verwijzing heeft u niet nodig.

Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.