Terugkerende rugpijn: waarom klachten vaak terugkomen

Terugkerende rugpijn komt zelden doordat de rug opnieuw beschadigd raakt. Meestal was de pijn weg voordat kracht, aansturing en belastbaarheid terug waren. De rugspecialisten van Rugcentrum Hilversum zoeken uit welk stuk van het herstel is blijven liggen en maken dat met u af.

Waarom komt rugpijn steeds terug

Twee keer per jaar door de rug. In het voorjaar na het tuinieren, in december na het sjouwen met de kerstboom. Het patroon is zo vast dat u het bijna kunt inplannen. U bent niet de enige: in grote studies krijgt een derde tot twee derde van de mensen binnen een jaar na een rugpijnperiode opnieuw klachten.

Pijn weg is nog niet hersteld

Rugpijn zakt meestal binnen enkele weken, ook zonder behandeling. Dat voelt als genezen. Maar onderzoek met echo liet zien dat de kleine diepe rugspier naast de wervel, de multifidus, na een eerste rugpijnperiode dunner blijft op de plek van de klacht. Die spier komt niet vanzelf terug als de pijn verdwijnt. Met gericht oefenen wel.

Belasting die de belastbaarheid inhaalt

Na twee weken rustig aan doen kan de rug minder hebben dan daarvoor. Het werk, de sport en de tuin vragen echter meteen weer het oude niveau. Dat gat tussen wat u doet en wat de rug aankan, is de voornaamste reden dat het weer misgaat. Lees ook hoe piekbelasting herstel belemmert.

Een beschermreflex met een goed geheugen

Het zenuwstelsel onthoudt een pijnlijke ervaring. Bij een volgende onverwachte beweging zetten de rugspieren zich sneller en feller schrap. Dat is het bekende gevoel dat het er weer in schiet, vaak zonder dat er in het weefsel iets nieuws gebeurt.

Hoe herkent u terugkerende rugklachten

Het verloop is vaak hetzelfde. Een paar dagen stijfheid of een zeurend gevoel laag in de rug, en dan bij iets kleins een scheut waarna u scheef staat. Na een week of twee is het grotendeels weg. Maanden later herhaalt het zich. Schiet het er acuut in, dan leest u op de pagina over spit wat u de eerste dagen doet.

Tussen de perioden door is de rug niet helemaal stil. Veel mensen voelen hem na lang zitten, bij het opstaan of na een dag staan. Ze tillen voorzichtiger, vermijden bepaalde bewegingen en vertrouwen hun rug niet meer volledig.

Opvallend is de timing. Een terugval komt vaak na een periode met weinig slaap, veel zitten of stress, of juist na een plotselinge piek: een verhuizing, een klusweekend, de eerste hockeytraining na de zomer.

Waarom terugkerende rugpijn niet betekent dat uw rug zwak is

Een rug die af en toe opspeelt, is niet versleten en niet kwetsbaarder dan die van een ander. De wervelkolom is een van de sterkste constructies van het lichaam. Wat tekortschiet is meestal de conditie van de spieren eromheen en de manier waarop ze samenwerken, en beide zijn trainbaar.

Het idee van een zwakke rug werkt zelfs tegen u. Wie zijn rug spaart, beweegt minder en eenzijdiger. De spieren worden er niet sterker van en de volgende piek komt harder aan. Onze rugexperts zien geregeld mensen die al jaren niets meer tillen en juist daardoor steeds eerder klachten krijgen.

Sten Hofstad vertelde in de eerste aflevering van onze podcast waarom het rugcentrum verder kijkt dan de pijn van vandaag:

“We kijken daarnaar: oké, hoe kun je die patiënt van A tot Z helpen? Want niks is meer zo frustrerend dan een half jaar later de hele riedel, alles, opnieuw weer doorgaan: alles is weer terug, ik heb weer last, en uiteindelijk heeft het nooit geholpen.”

Sten Hofstad, chiropractor bij Rugcentrum Hilversum, in BeweegBeter #1

Die frustratie is de reden dat behandelen en trainen bij ons in één plan zitten.

Zo pakt de rugspecialist terugkerende rugpijn aan

Bij klachten die terugkomen is de voorgeschiedenis het halve onderzoek. De rugspecialist in Hilversum vraagt hoe vaak het gebeurt, wat eraan voorafgaat en wat u sindsdien anders bent gaan doen. Daarna test hij de beweging per segment, de kracht en uithouding van romp en heupen en hoe u bukt, tilt en op één been staat.

De chiropractor

De chiropractor zoekt het wervelsegment of bekkengewricht dat na elke periode een beetje stijver is achtergebleven. Zo’n plek beweegt minder mee, waardoor de segmenten ernaast extra werk krijgen. Met manipulatie, mobilisatie of de drop-tafel herstelt hij de beweging, en hij controleert dat bij een volgend bezoek opnieuw.

De fysiotherapeut

De fysiotherapeut meet wat de rug aankan en zet dat naast wat uw week vraagt. Het verschil bepaalt het trainingsplan. U oefent eerst de aansturing van de diepe rompspieren en bouwt daarna kracht en uithouding op, onder andere op de apparatuur van Dr. Wolff in de oefenruimte.

De manueel therapeut

De manueel therapeut kijkt naar de gewrichten boven en onder de lage rug. Stijve heupen of een bovenrug die weinig draait, laten de lendenen steeds het zware werk doen. Hij maakt ze los en koppelt er direct een oefening aan. Meer hierover bij manuele therapie in het rugcentrum.

De winst zit in de overdracht. Is de acute pijn onder controle, dan neemt de collega die de training begeleidt het over, met dezelfde gegevens en hetzelfde doel. U valt niet in het gat tussen behandelen en trainen.

Behandeling van terugkerende rugpijn: afmaken wat bleef liggen

De eerste behandelingen zijn gericht op de klacht van nu: pijn omlaag, beweging terug. Daarna begint het deel dat de vorige keren ontbrak. In acht tot twaalf weken werkt u toe naar een rug die meer aankan dan uw zwaarste dag vraagt. Die marge beschermt.

Onderzoek ondersteunt dat. Een grote analyse van studies naar het voorkomen van rugpijn vond dat oefenprogramma’s, zeker in combinatie met uitleg, de kans op een nieuwe periode duidelijk verkleinen. Voor steunzolen, braces en ergonomische aanpassingen alleen werd dat effect niet gevonden.

Bij het plan van uw rugspecialist hoort ook een afspraak over wat u doet als de rug toch weer opspeelt. Meestal is dat: blijven bewegen, de oefeningen een stap lichter maken en na een paar dagen weer opbouwen. Wie dat weet, schrikt minder en is er sneller vanaf. De opbouw leest u terug in revalidatie bij terugkerende rugpijn.

Wat u zelf doet: twee oefeningen bij terugkerende rugpijn

Het belangrijkste is doorgaan als het goed gaat. Twee keer per week trainen houdt vast wat u heeft opgebouwd. Bouw nieuwe belasting rustig op: wie in het voorjaar de tuin in gaat, begint met een uur en niet met een hele dag. En houd rekening met weken waarin u slecht slaapt of veel zit; plan dan geen verhuizing.

Onderstaande oefeningen, door onze rugexperts gekozen, houden de lage rug beweeglijk en de heup sterk. Voor de tweede gebruikt u een step of de onderste traptrede.

Opdrukken met een draai in buiklig

Voor als de ergste pijn gezakt is. De onderrug strekt en draait tegelijk, een richting die na lang zitten vaak stroef is geworden; ga niet verder dan tot de navel loskomt.

  1. Ga op uw buik liggen met de ellebogen onder de schouders.
  2. Strek één elleboog, zodat het bovenlichaam draaiend omhoog komt.
  3. Ga tot de navel net van de grond komt en beweeg langzaam terug.
  4. Wissel van kant.

Advies: 10x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.

Heup optillen naast de step

Voor als u weer wilt opbouwen. U traint de spier aan de zijkant van de heup die bij elke stap het bekken recht houdt, zodat de lage rug dat niet hoeft op te vangen.

  1. Ga met één voet op de rand van de step staan; het andere been hangt ernaast.
  2. Span de buik aan.
  3. Til de heup van het hangende been op.
  4. Laat de heup weer zakken en herhaal. Daarna de andere kant.

Advies: 5x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.

Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.

Wat betekent terugkerende rugpijn voor uw rug

Dat de pijn terugkomt, zegt dat het herstel de vorige keer te vroeg is gestopt. Het zegt niet dat er iets stuk is of dat het steeds erger wordt. Met elke periode die u goed afmaakt, wordt de kans op de volgende kleiner.

Verandert het beeld, bijvoorbeeld doordat er uitstraling in een been bij komt die niet wegtrekt, dan onderzoekt de rugexpert dat opnieuw en overlegt hij zo nodig met een arts. Die bepaalt of een scan zinvol is. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

Het aantal vergoede behandelingen fysiotherapie en manuele therapie hangt af van uw aanvullende polis; chiropractie krijgt u bij vrijwel elke verzekeraar gedeeltelijk terug. Kijk bij tarieven en vergoeding. Andere achtergronden bij rugklachten staan in het gidsthema oorzaken en mechanismen.

Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.

Veelgestelde vragen over terugkerende rugpijn

Betekent terugkerende rugpijn dat er iets beschadigd is?

Meestal niet. Bij de meeste mensen met terugkerende rugpijn vindt de rugspecialist geen nieuwe beschadiging, maar een rug die tussen de perioden door niet volledig is opgebouwd. Spieren, gewrichten en schijven zijn intact; de belastbaarheid is lager dan wat het dagelijks leven vraagt. Dat is een trainbaar probleem en geen teken dat de rug achteruitgaat.

Waarom schiet het steeds in mijn rug?

Het schieten is een beschermreflex: de rugspieren trekken in één keer hard samen als het zenuwstelsel een beweging niet vertrouwt. Na eerdere rugpijn staat die reflex scherper afgesteld, zeker bij vermoeidheid of na lang zitten. Een stijf segment of zwakke rompspieren maken de kans groter. Door die oorzaken aan te pakken, gebeurt het minder vaak en minder heftig.

Kan ik voorkomen dat mijn rugpijn terugkomt?

Uitsluiten kan niemand het, maar de kans verkleinen kan wel. Regelmatig oefenen voor kracht en uithouding van romp en heupen heeft in onderzoek het duidelijkste effect. Verder helpt het om belasting geleidelijk op te bouwen, zitten af te wisselen en voldoende te slapen. Uw rugexpert stelt een programma samen dat u ook na de behandeling zelf kunt volhouden.

Hoe lang duurt het om terugkerende rugpijn te doorbreken?

De acute pijn is doorgaans binnen twee tot vier weken onder controle. Het opbouwen van kracht en belastbaarheid kost daarna acht tot twaalf weken. Bestaat het patroon al jaren, dan kan het langer duren voordat u het verschil merkt bij zware dagen. Het echte bewijs komt later: een voorjaar of een klusweekend dat zonder terugval voorbijgaat.

Moet ik blijven oefenen als de rugpijn weg is?

Ja, in een lichtere vorm. Spieren die u niet gebruikt, worden binnen enkele weken weer zwakker, en daarmee komt het oude gat tussen belasting en belastbaarheid terug. Twee korte trainingen per week zijn meestal genoeg om het niveau vast te houden. Dat kan thuis met het schema uit MijnOefening, in de oefenruimte van het rugcentrum of bij uw eigen sportclub.

Doorbreek het patroon samen met een rugexpert

Heeft u genoeg van een rug die elk jaar terugkomt? Maak een afspraak bij Rugcentrum Hilversum. Eén van onze rugspecialisten brengt in kaart wat de vorige keren ontbrak en stelt een plan op voor behandeling en training. Adres: Hoge Naarderweg 3E, Hilversum, in Medisch Centrum Dudokpark. Online afspreken kan zonder verwijzing, telefonisch via 035 760 06 45.

Maak een afspraak