Revalidatie bij terugkerende rugpijn: het patroon doorbreken

U kent het verloop inmiddels. Een verkeerde beweging, een paar dagen krom, na twee weken is het over. Tot de volgende keer. Rugpijn die terugkomt is eerder regel dan uitzondering: in onderzoek krijgt ruim de helft van de mensen binnen een jaar na een episode opnieuw klachten.

Dat betekent niet dat uw rug zwak of versleten is. Het betekent meestal dat de aanleiding is verdwenen en de omstandigheden niet.

De pijn is weg, de belastbaarheid nog niet

Pijn zakt sneller dan een rug herstelt. Na een week of twee voelt alles weer gewoon, maar de spieren rond de wervelkolom zijn in die tijd minder gebruikt en spannen later aan dan voorheen. Pakt u dan de draad op waar u gebleven was, dan vraagt u meer dan de rug op dat moment kan leveren.

Steeds dezelfde plek die het werk doet

Bij veel mensen met terugkerende klachten bewegen de heupen en de bovenrug te weinig mee. Bukken, draaien en tillen komen dan telkens uit dezelfde paar niveaus in de onderrug. Lang achter elkaar zitten doet er een schep bovenop. Meer achtergrond staat in waarom klachten vaak terugkomen.

Drukte, slaap en spanning

Een rug schiet er zelden in tijdens een rustige vakantieweek. Vaker gebeurt het na een verhuizing, een deadline of een reeks korte nachten. Vermoeidheid en spanning maken het zenuwstelsel gevoeliger en de spieren strakker. De laatste beweging krijgt de schuld, maar de emmer was al vol.

Belastbaarheid is wat uw rug aankan zonder te protesteren. Revalidatie is bedoeld om die grens op te schuiven, tot hij ruim boven uw dagelijkse belasting ligt. De tuinier die elk voorjaar door zijn rug gaat bij het spitten, heeft geen andere schop nodig maar een rug die in februari al getraind is.

In de oefenruimte begint u met gewichten en bewegingen die goed gaan en bouwt u wekelijks een klein stukje uit. Benen, billen en rugstrekkers krijgen de meeste aandacht, want zij dragen het tilwerk. De oefeningen lijken steeds meer op wat u in het echt doet: een krat van de grond, een kind uit de autostoel, een middag in de tuin.

Bij MoveWell gebeurt dat in de rugrevalidatie, met apparatuur van Dr. Wolff waarop de belasting nauwkeurig in te stellen is. Hoe dat programma is opgezet, leest u bij rugrevalidatie, rugtraining en rugscholing.

Een plan voor als het toch terugkomt

Ook met een sterke rug kan het een keer misgaan. Het helpt als u dan weet wat u doet. Onderstaand schema spreken we aan het eind van de revalidatie met u door.

Het begint met de vraag die bij een losse episode zelden gesteld wordt: wat gebeurde er in de weken ervoor? Daarna onderzoekt de rugexpert hoe u beweegt. Wat de drie vakken vervolgens doen, verschilt. Samen zijn zij de rugspecialisten van Rugcentrum Hilversum.

De chiropractor

De chiropractor zoekt per wervelsegment waar de beweging ontbreekt en welk niveau daardoor te veel doet. Hij behandelt met een manipulatie of mobilisatie, op de drop-tafel of met de Activator. Bij terugkerende klachten kijkt hij nadrukkelijk ook naar bekken en bovenrug.

De fysiotherapeut

De fysiotherapeut meet wat uw rug nu aankan en zet daar een opbouw tegenover. Hij traint met u in de oefenruimte, corrigeert hoe u bukt en tilt en stelt het schema in MijnOefening bij. Spieren die blijven vasthouden, behandelt hij met triggerpointtechnieken of dry needling.

De manueel therapeut

De manueel therapeut is fysiotherapeut en heeft daarbovenop de master manuele therapie gedaan. Hij behandelt de gewrichten van rug, bekken en ribben die telkens vastlopen en laat u direct daarna oefenen in de vrijgekomen richting. Bij een rug die steeds op dezelfde plek blokkeert, is manuele therapie vaak het scharnier tussen losmaken en trainen.

Uw rugspecialist overlegt met de andere vakken over wie wat doet. Meestal ligt het zwaartepunt eerst bij de chiropractor of manueel therapeut en verschuift het daarna naar de fysiotherapeut. U heeft één plan en één dossier.

Niemand kan beloven dat rugpijn nooit meer terugkomt. Wat revalidatie wel kan opleveren, is een rug die minder snel van slag raakt en sneller herstelt als het toch gebeurt. Veel mensen merken vooral dat ze er minder mee bezig zijn. Verwante artikelen staan in het thema behandeling en herstel.

Twee oefeningen bij terugkerende rugpijn

Been over de vloer strekken met stabilizer onder de rug

Past ook in de eerste dagen. U leert het bekken stil te houden terwijl een been beweegt. U oefent dit eerst in de praktijk, waar de stabilizer met drukmeter klaarligt.

1. Ga op uw rug liggen met opgetrokken knieën, de stabilizer onder de onderrug en de meter in de hand.
2. Zoek de middenstand van het bekken en span de buik aan; houd de druk op de afgesproken waarde.
3. Strek één been langzaam over de vloer uit.
4. Trek het weer in; de druk blijft gelijk. Daarna het andere been.

Advies: 15x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.

Bovenrug draaien over de foamroller

Voor als de ergste pijn gezakt is. Met de foamroller tussen de schouderbladen maakt u de bovenrug beweeglijk, zodat de onderrug bij draaien minder hoeft op te vangen.

1. Ga op uw rug liggen met gebogen knieën en de foamroller dwars onder de schouderbladen.
2. Leg de handen in de nek en kom iets omhoog met het hoofd.
3. Draai met kleine bewegingen van links naar rechts over de roller, met de roller naast de wervels.
4. Beweeg rustig en gecontroleerd.

Advies: 15x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.

Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.

Fysiotherapie en manuele therapie vergoedt de aanvullende verzekering tot het aantal behandelingen in uw polis. Chiropractie wordt door vrijwel alle verzekeraars deels vergoed en gaat niet van het eigen risico af. Zie tarieven en vergoeding.

Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.