Stenose op MRI uitgelegd: wat vernauwing in uw rug betekent

U heeft een MRI-verslag voor u en ergens staat het woord stenose. Vaak met een toevoeging: licht, matig, ernstig, centraal of foraminaal. Dat leest als een oordeel, maar het is een beschrijving. Stenose is Grieks voor vernauwing. De radioloog ziet dat er op een bepaalde plek minder ruimte is dan hij gemiddeld verwacht.

De MRI toont de wervelkolom in plakjes. Op de dwarse plakjes is het wervelkanaal te zien als een ring met daarin de zenuwen, omgeven door vocht. Is die ring kleiner of van vorm veranderd, dan noteert de radioloog een vernauwing. De rugspecialist leest zo’n verslag anders dan u: hij zoekt niet naar het ergste woord, maar naar het niveau en de kant, en of die passen bij uw verhaal. Deze uitleg hoort bij het thema diagnose en beeldvorming van de RugZorgGids.

Centrale stenose: het wervelkanaal zelf

Bij centrale of spinale stenose is het kanaal waar de zenuwbundel doorheen loopt nauwer geworden. In de lage rug gaat het om de zenuwen naar de benen. De oorzaak is bijna altijd een optelsom. Een tussenwervelschijf bolt wat uit, de facetgewrichten worden dikker door artrose van de rug en de gele band aan de achterkant van het kanaal verdikt.

Foraminale stenose en recessusstenose

Het foramen is de opening aan de zijkant waardoor één zenuwwortel de wervelkolom verlaat. Wordt de schijf platter, dan zakt die opening iets in en heet het foraminale stenose. De laterale recessus is de goot vlak voor die opening, waar de zenuw afbuigt. Een vernauwing daar raakt meestal één zenuw en dus één been.

Een zenuw heeft geen vaste hoeveelheid ruimte nodig. Hij heeft bloed nodig, en de mogelijkheid om een beetje te schuiven als u beweegt. Versmalt het kanaal langzaam, over jaren, dan past de zenuw zich daar vaak aan. Pas als de doorbloeding tekortschiet, gaat hij protesteren.

De ruimte is ook niet constant. Buigt u voorover, dan wordt het kanaal in de lage rug wijder. Maakt u de rug hol, dan wordt het nauwer.

Daarom maakt het uit hoe soepel uw heupen en bovenrug zijn. Zijn die stijf, dan staat en loopt u met een hollere onderrug en knijpt u het kanaal zelf verder dicht. Conditie, kracht in billen en romp en de gevoeligheid van het zenuwstelsel tellen ook mee.

Sten Hofstad gebruikte in onze podcast een beeld dat veel patiënten bijblijft:

“Dat als er dan iemand op de tuinslang gaat staan, dat er geen water meer doorheen gaat. Zo moet je denken bij de onderrug. Als daar druk op komt, dan is de verwachting wel dat er beenklachten zijn.”

Sten Hofstad, chiropractor bij Rugcentrum Hilversum, in BeweegBeter #12

Een tuinslang waar af en toe iemand op staat, is niet stuk. Haal de druk eraf en het water stroomt weer. Zo werkt het bij de meeste mensen met stenose ook: de klacht hangt af van de houding en de belasting van dat moment.

Het typische verhaal is dat van de wandelaar die steeds vaker moet stoppen. Na een stuk lopen of een tijd staan worden de benen zwaar, moe of pijnlijk, soms met tintelingen in kuiten of voeten. Gaat u zitten of buigt u even voorover, dan trekt het binnen een paar minuten weg. Artsen noemen dat neurogene claudicatie.

Fietsen gaat vaak verrassend goed, omdat u dan licht gebogen zit. Hetzelfde geldt voor lopen achter een winkelwagen. Bergaf lopen is lastiger dan bergop. Bij een vernauwing van één zenuwopening zit de pijn meestal in één been en lijkt hij op ischias.

Niet elke pijn in de benen bij lopen komt uit de rug. Ook de bloedvaten in de benen kunnen zo’n klacht geven, en een stijve heup kan erop lijken. Dat onderscheid maakt de rugspecialist in het onderzoek. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

Blijf lopen, maar anders. Loop tot vlak voor het punt waarop de benen zwaar worden, ga even zitten of leun voorover op een hek, en loop dan verder. Zo komt u op een dag verder dan met één lange wandeling die u moet afbreken. Fietsen is een goede aanvulling: de houding geeft de zenuwen ruimte en uw conditie blijft op peil. Hoe u dat opbouwt, staat in het artikel over wandelen bij rugklachten.

Lang stilstaan, bij het aanrecht of op een receptie, is voor veel mensen met stenose zwaarder dan lopen. Zet één voet op een opstapje of op de onderste plank van het keukenkastje. De rug komt dan iets uit de holle stand.

Twee oefeningen bij stenose in de lage rug

Schuin voorover buigen over één knie in zit

Past ook in de eerste dagen. Zittend schuin vooroverbuigen rekt de rug aan één kant en brengt de lage rug in de gebogen stand waarin de zenuwen de meeste ruimte hebben.

1. Ga op een stoel zitten met de voeten plat op de grond.
2. Buig langzaam voorover met het hoofd richting één knie; laat de armen naast dat been hangen.
3. Voel de rek in de rug en houd 15 seconden vast.
4. Kom langzaam omhoog met de onderbuik licht aangespannen. Daarna de andere kant.

Advies: 3x herhalen, 1 set, 30 seconden rust.

Knieën om en om heffen in stand

Voor als de ergste pijn gezakt is. Knieën heffen in stand traint de heupbuigers, de balans en de controle over de romp: lopen zonder vooruit te komen.

1. Sta rechtop en span de buik licht aan.
2. Hef één knie tot 90 graden.
3. Zet de voet neer en hef de andere knie.
4. Houd het bovenlichaam stil.

Advies: 20x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.

Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.

Injectie of operatie bij stenose: dat beslist de arts

Neemt de loopafstand ondanks behandeling en training over maanden af, of verliest een been kracht, dan overleggen wij met uw arts. Die kan u verwijzen naar een neuroloog of een orthopedisch chirurg. Zij beslissen of een injectie zinvol is, of een operatie die het kanaal ruimer maakt. Bij de meeste mensen is dat niet nodig. Komt het er wel van, dan begeleidt uw rugexpert u ervoor en erna met oefenen en opbouwen.

Voor een afspraak bij ons heeft u geen verwijzing nodig. Chiropractie wordt door vrijwel alle verzekeraars deels vergoed uit de aanvullende verzekering en gaat niet van het eigen risico af; u betaalt na het consult en dient de nota in. Fysiotherapie en manuele therapie vallen ook onder de aanvullende verzekering, waarbij uw polis het aantal behandelingen bepaalt. De regeling per vak vindt u bij tarieven en vergoeding.

Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.