Ischias behandeling in Hilversum: van bilpijn tot beenpijn

Ischias is geen diagnose maar de naam van een pijnpatroon: pijn die vanuit de onderrug of de bil door het been trekt, langs de baan van de nervus ischiadicus. Dat is de grote beenzenuw, de dikste en langste zenuw van het lichaam. Hij ontstaat uit zenuwwortels laag in de rug, loopt onder de bilspieren door en eindigt via kuit en scheen in de voet.

Wordt die zenuw ergens op zijn route gedrukt of geprikkeld, dan voelt u dat verderop in het been. De plek van de pijn is dus zelden de plek van de oorzaak. Dat maakt ischias verwarrend, en het verklaart waarom de kuit masseren weinig oplevert.

Bij Rugcentrum Hilversum zien we elke week veel mensen met uitstralende pijn, uit Hilversum, Bussum, Laren en de rest van ‘t Gooi. De eerste vraag is steeds dezelfde: waar op de route zit het?

Ischias symptomen: hoe herkent u het?

De pijn zit bijna altijd aan één kant. Hij begint in de bil en trekt via de achterkant of zijkant van het bovenbeen naar beneden, soms tot in de voet. Mensen noemen hem scherp, brandend of als een strakke band om het been.

• Tintelingen of een doof gevoel in onderbeen of voet
• Meer pijn bij lang zitten, autorijden of vooroverbuigen
• Een scheut bij hoesten of niezen
• Soms minder kracht in voet of tenen

Niet elke beenpijn is ischias. Pijn die boven de knie blijft, komt vaak uit een gewricht of spier van rug of bekken. De hockeyer met een zeurende bil na de training heeft iets anders dan de forens die na een uur in de auto zijn voet niet meer voelt. Dat onderscheid maakt de rugexpert bij het onderzoek. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

U vertelt waar de pijn loopt en wanneer hij opspeelt. Daarna test de rugspecialist in Hilversum reflexen, kracht en gevoel, heft het gestrekte been en kijkt welke bewegingen van de rug de beenpijn veranderen. Wat die proeven betekenen, staat in neurologische testen uitgelegd.

Ook bekken, heup en de diepe bilspier worden onderzocht. Wijst alles op een schijf, lees dan verder bij lage rughernia. Een scan is in deze fase meestal niet nodig. Na het onderzoek hoort u waar de zenuw volgens ons geprikkeld wordt en wat het plan is.

Ischias behandeling: drie rugexperts, één plan

Richtlijnen voor lage rugpijn met uitstraling, zoals die van het KNGF, raden aan in beweging te blijven en de belasting stap voor stap op te bouwen. Zo bouwen onze rugexperts het plan ook op: eerst de prikkel van de zenuw af, dan bewegen, dan kracht.

Wat de chiropractor doet

De chiropractor is vijf jaar universitair opgeleid, in het buitenland, op wervelkolom en zenuwstelsel. Hij zoekt per wervelsegment waar de beweging hapert en behandelt met lichte, gerichte handgrepen, de drop-tafel of de Activator. Bij uitstraling gebruikt hij de flexie-distractie- of decompressietafel om ruimte rond de zenuwwortel te maken.

Wat de fysiotherapeut doet

De fysiotherapeut ontspant de bil- en rugspieren met spier- en triggerpointtechnieken of dry needling, een dunne naald in een verkrampte spier. Daarna volgt oefentherapie: de zenuw leren glijden en romp en heupen sterker maken. In de oefenruimte traint u onder begeleiding, thuis met uw schema in MijnOefening.

Wat de manueel therapeut doet

De manueel therapeut is een fysiotherapeut met een masteropleiding manuele therapie. Hij mobiliseert de gewrichten van lage rug, bekken en heup. Komt daar beweging in, dan neemt de trek op de zenuw af. Meteen daarna oefent u die beweging. Lees meer over manuele therapie bij rug- en nekklachten.

De drie vakken werken in één gebouw en in één dossier. Zit de oorzaak in de bilspier, dan ligt het zwaartepunt vaak bij de fysiotherapeut. Zit hij in de rug, dan vaker bij de chiropractor of de manueel therapeut. Uw behandelaar haalt een collega erbij als dat uw herstel helpt. Acute klachten proberen we binnen 24 uur te plaatsen.

Rust houden lijkt logisch als elke stap pijn doet. Toch herstelt een geprikkelde zenuw beter met rustige beweging dan met stilliggen. Sten Hofstad geeft in de podcast een eenvoudige regel mee:

“Probeer elk kwartier in beweging te blijven. Dan hoeft dat maar een paar minuten een andere houding te zijn.”

Sten Hofstad, chiropractor bij Rugcentrum Hilversum, in BeweegBeter #2

Ischias en wandelen gaan dus goed samen. Loop liever vijf keer tien minuten dan één keer een uur, op vlakke grond en in een tempo waarbij de beenpijn niet oploopt. Bij stenose mag u tussendoor even zitten of vooroverleunen. Meer hierover leest u in de rol van wandelen bij rugklachten.

Warmte op de bil of onderrug ontspant de spieren. Zit u veel, leg dan geen portemonnee in de achterzak en sta elk half uur op.

Twee ischias oefeningen met video

Zenuwflos: knie strekken met kin op de borst

Voor als de ergste pijn gezakt is. De zenuw glijdt heen en weer in zijn baan zonder dat u hem oprekt. Neem deze oefening eerst door met uw behandelaar.

1. Zit op een tafel met de benen over de rand.
2. Strek één knie zo ver mogelijk en breng tegelijk de kin op de borst.
3. Buig de knie gecontroleerd, hiel richting de bil, en breng tegelijk de kin omhoog.
4. Rustig ritme, geen scherpe pijn. Daarna het andere been.

Advies: 15x herhalen, 3 sets, 20 seconden rust.

Diepe bilspier rekken op handen en knieën

Voor als de ergste pijn gezakt is. Een diepe rek voor de bilspier, bedoeld bij bilpijn en een stijve heup, en alleen als uw knie het toelaat.

1. Start op handen en knieën.
2. Zet de rechterknie iets naar voren en leg het linkerbeen achterlangs onder het rechteronderbeen.
3. Schuif het linkerbeen langzaam naar achteren; het bekken zakt richting de grond.
4. Voel de rek in de rechterbil; eventueel de onderarmen op de grond. Houd 15 seconden. Daarna de andere kant.

Advies: 3x herhalen, 1 set, 15 seconden rust.

Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.

Hoe lang duurt ischias?

Bij de meeste mensen zakt de beenpijn binnen zes tot twaalf weken. Komt de pijn van een verkrampte bilspier, dan gaat het vaak sneller. Bij stenose, of bij een klacht die al maanden bestaat, duurt het langer en schommelt het meer. Tintelingen en een doof gevoel verdwijnen meestal als laatste.

Herstel merkt u vaak eerst aan de plek van de pijn. Hij trekt zich terug uit voet en onderbeen, richting de bil. De rugspecialist noemt dat centraliseren. Het is een gunstig teken, ook als de rug zelf tijdelijk wat meer zeurt. De gids over behandeling van zenuwpijn legt uit waarom zenuwen traag herstellen.

Wanneer komt bij ischias een scan, injectie of operatie in beeld?

Blijft de beenpijn na zes tot acht weken behandelen hevig, of neemt de kracht in het been af, dan is het tijd voor een arts. Die beslist over een MRI, een injectie bij de zenuwwortel of een operatie. Uw rugexpert geeft zijn bevindingen mee en begeleidt u voor en na een ingreep. Tot die tijd gaat de behandeling gewoon door, want ook mensen die later geopereerd worden hebben baat bij een rug die in beweging is gebleven.

Vergoeding van de ischias behandeling

Chiropractie krijgt u bij vrijwel alle verzekeraars deels terug uit de aanvullende verzekering, buiten het eigen risico om. Fysiotherapie en manuele therapie lopen ook via de aanvullende verzekering; hoeveel behandelingen u krijgt, staat in uw polis. Kijk bij tarieven en vergoeding. Een verwijzing is niet nodig.

Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.