Slijtage in de rug en leeftijd: wat een scan laat zien
Slijtage in de rug op een scan is bij volwassenen eerder regel dan uitzondering en neemt met de leeftijd toe, ook bij mensen zonder klachten. Woorden als degeneratie en artrose beschrijven veroudering, geen schade. De rugspecialisten van Rugcentrum Hilversum leggen uit wat de termen betekenen en wat u ermee kunt.
Wat is slijtage in de rug: degeneratieve veranderingen uitgelegd
Slijtage is een ongelukkig woord. Het doet denken aan een autoband die op raakt. Een rug werkt anders: het weefsel leeft, vernieuwt zich en past zich aan wat u ervan vraagt. Artsen spreken daarom liever van degeneratieve veranderingen, of gewoon van veroudering.
In een verslag komt u er verschillende namen voor tegen. Het helpt om te weten wat ze betekenen. Onze rugspecialisten lopen ze in de behandelkamer een voor een met u door.
Veranderingen aan de tussenwervelschijf
De schijf verliest met de jaren vocht. Op een MRI kleurt hij donkerder en wordt hij wat lager. Dat heet schijfdegeneratie of discopathie.
De rand kan licht uitbollen, in het verslag bulging genoemd. Op onze pagina over discopathie leest u hoe dat verloopt.
Veranderingen aan gewrichten en bot
De kleine gewrichten achter in de wervelkolom, de facetgewrichten, krijgen dunner kraakbeen en wat ruwere randen: facetartrose. Langs de wervelranden groeien soms botrandjes, osteofyten.
Spondylose is het verzamelwoord voor dit alles. Het lichaam maakt een segment zo breder en stabieler. Meer daarover bij artrose van rug en nek.
Hoe vaak komt slijtage in de rug voor per leeftijd
Vaker dan de meeste mensen denken, en vroeger. Een veel aangehaald overzicht bracht de scans van ruim drieduizend mensen zonder rugpijn bij elkaar. De onderzoekers keken per leeftijdsgroep hoeveel van hen degeneratieve veranderingen hadden.
Leeftijd, zonder rugklachten
Schijfdegeneratie
Facetartrose
30 jaar
ruim 5 op de 10
ongeveer 1 op de 10
50 jaar
8 op de 10
ongeveer 3 op de 10
70 jaar
ruim 9 op de 10
bijna 7 op de 10
Lees die tabel nog eens met in gedachten dat niemand van deze mensen rugpijn had. Slijtage rond uw vijftigste is dus geen bijzondere uitslag. Een scan zonder enige verandering zou op die leeftijd opvallender zijn.
Sten Hofstad legde het in onze podcast uit aan de hand van artrose:
“Dus naarmate we ouder worden, dan wordt het gewricht steeds iets minder mooi, het beweegt wat minder, en dat noemen we die degeneratieve veranderingen (…). Dat is heel normaal.”
Sten Hofstad, chiropractor bij Rugcentrum Hilversum, in BeweegBeter #5
Vergelijk het met rimpels of grijs haar. Ze zeggen iets over uw leeftijd, weinig over uw gezondheid.
Waarom slijtage op een scan weinig zegt over rugpijn
Als slijtage de oorzaak van rugpijn was, zou rugpijn met elk levensjaar erger worden. Dat gebeurt niet. Rugklachten pieken op middelbare leeftijd en veel zeventigers hebben er minder last van dan veertigers, terwijl hun scan er ouder uitziet.
Ook binnen één persoon klopt het verband slecht. De veranderingen op het beeld zijn er elke dag, de pijn komt en gaat. Wat wisselt, zijn andere dingen: hoeveel u bewoog, hoe u sliep, hoeveel spanning er was, of u een weekend in de tuin stond na een maand stilzitten. Die factoren bepalen hoe gevoelig de rug op dat moment is.
Voor een rugexpert is dat goed nieuws om te brengen. Aan uw leeftijd en uw scan valt niets te veranderen, aan beweging, kracht, slaap en de opbouw van uw week wel. Daar zit dus de winst.
Mensen met veel degeneratie hebben gemiddeld wel iets vaker rugpijn dan mensen met weinig. Het verschil is klein en voorspelt voor u persoonlijk weinig. Welke rol veroudering dan wel speelt, leest u in de rol van degeneratie.
Wat kunt u wel merken van slijtage in de rug
Slijtage is niet altijd stil. Een rug met lagere schijven en stuggere gewrichten is vaak stijf bij het opstaan, een kwartier tot een half uur, en komt daarna op gang. Lang in één houding zitten of staan voelt zeurend. Na een rondje lopen gaat het beter.
Dat patroon, startstijfheid die wegtrekt met bewegen, is typisch voor artrose.
Bij een deel van de ouderen maken de veranderingen het wervelkanaal of de zenuwopeningen nauwer. Dat heet stenose en kan bij lopen een zwaar of doof gevoel in de benen geven dat zakt bij zitten of voorover buigen. Hoe dat er op beeld uitziet, staat in stenose op MRI uitgelegd.
In beide gevallen geldt hetzelfde: de verandering zelf draait niet terug, de klacht is wel te beïnvloeden. Een stijve rug vraagt om beweging en kracht, niet om rust.
Wordt slijtage vanzelf erger
De veranderingen op beeld nemen met de jaren langzaam toe, dat hoort bij ouder worden. De klachten volgen dat tempo niet. Veel mensen hebben een periode met meer stijfheid of pijn en daarna jaren weinig last, zonder dat hun scan er beter op is geworden. Wie actief blijft en zijn spieren onderhoudt, houdt de rug het langst belastbaar. Dat geldt op uw veertigste en net zo goed op uw vijfenzeventigste.
Zo pakt de rugspecialist slijtage op een scan aan
De rugspecialist in Hilversum behandelt geen scan maar een rug. Hij wil weten wat u voelt, wat u niet meer kunt en wat het onderzoek laat zien. De uitslag is daarbij achtergrond. Elk van de drie vakken heeft bij slijtage een eigen taak.
De chiropractor: stijve segmenten weer laten bewegen
De chiropractor zoekt de wervelsegmenten die het minst bewegen en behandelt ze met mobilisaties, de drop-tafel of de Activator. Bij een oudere wervelkolom kiest hij lichte technieken met weinig kracht. Is er een vernauwing, dan gebruikt hij vaak de flexie-distractietafel.
De fysiotherapeut: kracht en conditie opbouwen
De fysiotherapeut bouwt op wat de rug beschermt: sterke bil-, been- en rompspieren en een goede conditie. In de oefenruimte traint u op apparatuur van Dr. Wolff met een belasting die bij u past, en thuis werkt u verder met een schema in MijnOefening.
De manueel therapeut: beweeglijkheid van rug, heupen en bekken
De manueel therapeut maakt de gewrichten los die door de jaren stug zijn geworden, in de wervelkolom en ook in heupen en bekken. Na de mobilisatie oefent u direct in de gewonnen ruimte, zodat die blijft. Lees meer bij manuele therapie bij rug- en nekklachten.
De drie overleggen in één dossier en verdelen het werk naar wat u nodig heeft. Vaak begint het met losmaken en verschuift het daarna naar trainen. Blijven er klachten die wijzen op een beknelde zenuw, dan overleggen we met een arts. Of er een scan, een injectie of een operatie komt, is aan die arts. Uw rugexpert blijft u in die periode begeleiden.
Behandeling en oefeningen bij slijtage in de rug
Richtlijnen voor rugpijn en voor artrose zeggen hetzelfde: bewegen en oefenen zijn de basis, aangevuld met manuele behandeling als stijfheid op de voorgrond staat. Kraakbeen en schijven hebben geen eigen bloedvaten. Ze krijgen hun voeding doordat ze afwisselend belast en ontlast worden. Stilzitten onthoudt ze dat.
Begin laag en bouw op. Dagelijks wandelen of fietsen, twee keer per week krachtoefeningen, en elke ochtend een paar minuten losmaken. De tuinier van zeventig hoeft de schop niet weg te zetten. Hij verdeelt het spitten over drie middagen in plaats van één.
Hoe lang duurt het voordat u verschil merkt? De stijfheid neemt vaak in een paar weken af. Kracht opbouwen kost twee tot drie maanden, en het onderhoud daarna blijft. Uw rugspecialist spreekt met u af hoe vaak controle zinvol is, zodat u niet vaker komt dan nodig.
Twee oefeningen bij slijtage in de rug
Been naar binnen draaien in ruglig
Past ook in de eerste dagen. Naar binnen draaien is bij een stijve heup vaak de eerste beweging die verloren gaat; liggend oefent u hem zonder belasting, wat ook de onderrug ontziet.
Ga op uw rug liggen met gestrekte benen.
Draai één been vanuit de heup naar binnen; de hiel blijft op de grond.
Draai terug naar de beginstand.
Herhaal, daarna het andere been.
Advies: 10x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Gestrekt been op en neer in ruglig
Voor als de ergste pijn gezakt is. Dit traint heupbuigers en bovenbeen; de licht aangespannen buik houdt de rug stil.
Lig op uw rug met gestrekte benen en span de buik licht aan.
Beweeg één been gestrekt langzaam omhoog.
Laat het zakken tot net boven de grond, zonder de grond te raken.
Herhaal, daarna het andere been.
Advies: 15x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Een rug met slijtage is een rug met ervaring. Hij kan stijver zijn en meer onderhoud vragen, maar hij is niet kapot en hoeft niet gespaard te worden. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.
Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.
In de meeste gevallen niet. Slijtage is de gewone veroudering van schijven en gewrichten en komt bij vrijwel iedereen boven de vijftig voor. Veel mensen merken er niets van. Het wordt pas een aandachtspunt als het stijfheid of pijn geeft die u beperkt, of als een zenuw in de knel komt. Ook dan is er met bewegen, oefenen en behandeling veel te bereiken.
Vroeger dan u zou verwachten. De eerste veranderingen aan de tussenwervelschijven zijn bij een deel van de twintigers al op een MRI te zien, en rond de dertig bij ruim de helft. Facetartrose komt later, meestal vanaf de vijftig. Hoe snel het gaat, hangt voor een flink deel van erfelijke aanleg af. Roken en weinig bewegen versnellen het proces.
Soms. Slijtage kan ochtendstijfheid geven en een zeurende pijn na lang zitten of staan, en bij ouderen een vernauwing die de benen zwaar maakt bij lopen. Maar de meeste slijtage doet geen pijn, en bij rugklachten spelen vrijwel altijd ook spieren, belasting, slaap en spanning mee. De rugspecialist onderzoekt welk deel van uw klacht bij de slijtage hoort en welk deel niet.
Ja, graag zelfs. Beweging voedt kraakbeen en schijven en houdt de spieren sterk die de rug dragen. Wandelen, fietsen, zwemmen en krachttraining zijn goede keuzes. Ook hardlopen, tennis en golf kunnen als u het rustig opbouwt. Reageert de rug een dag later met meer stijfheid, doe dan de volgende keer iets minder en bouw vandaar weer op.
Nee, gewone belasting maakt slijtage niet erger. Weefsel past zich aan en wordt sterker van belasting die geleidelijk toeneemt. Wat een rug slecht verdraagt, is een plotselinge piek na een lange periode van weinig doen. Bouw zwaar werk en sport daarom in stappen op. Uw rugexpert kan met u bepalen waar u begint en hoe snel u kunt verzwaren.
Slijtage op uw scan laten uitleggen door een rugexpert
De rugspecialisten van Rugcentrum Hilversum lezen uw uitslag met u door, onderzoeken hoe uw rug beweegt en maken een plan om hem soepel en sterk te houden. U bent welkom zonder verwijzing in Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3E. Plan online een afspraak of bel 035 760 06 45.
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies om informatie over je apparaat op te slaan en/of te raadplegen. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze site verwerken. Als je geen toestemming geeft of je toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door je Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een site of over verschillende sites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
