Neurologisch onderzoek van de rug: de testen uitgelegd
Een neurologisch onderzoek van de rug test of de zenuwen naar uw benen hun werk doen: kracht, gevoel, reflexen en de rek die een zenuw verdraagt. Het duurt een paar minuten en vraagt geen apparatuur. De rugspecialisten van Rugcentrum Hilversum leggen uit wat elke test meet en wat de uitkomst betekent.
Wat meet een neurologisch onderzoek bij rugklachten
Pijn in de rug die doortrekt naar bil, been of voet roept altijd dezelfde vraag op: doet er een zenuw mee? Het neurologisch onderzoek geeft daar antwoord op. Het hamertje op de knie is het bekendste deel, maar er hoort meer bij.
Tussen elke twee lendenwervels verlaat links en rechts een zenuwwortel het wervelkanaal. Samen vormen ze de zenuwen naar de benen. Elke wortel heeft een eigen stuk huid waarvan hij het gevoel verzorgt, een dermatoom, en eigen spieren die hij aanstuurt. Hoe dat uittreden werkt, staat in hoe zenuwen uittreden tussen wervels.
Sten Hofstad gebruikte in onze podcast dit beeld:
“En je moet het dan ook zien als een soort telefoonkabel, want het draagt informatie over. Dus wij kunnen onze voeten voelen dankzij de zenuw.”
Sten Hofstad, chiropractor bij Rugcentrum Hilversum, in BeweegBeter #2
Het onderzoek controleert die kabel in twee richtingen. Komt het gevoel uit de voet goed aan? En komt de opdracht aan de spier goed door? Wijkt er iets af, dan wijst het patroon naar één bepaalde wortel.
Een rugspecialist doet deze testen bij iedereen met uitstraling, tintelingen, een doof gevoel of minder kracht in een been. Bij rugpijn die in de rug blijft, volstaat vaak een korte versie.
Welke testen horen bij een neurologisch onderzoek
De volgorde ligt niet vast, de onderdelen wel. De behandelaar vergelijkt steeds links met rechts.
Kracht. U duwt met voet, tenen of knie tegen de hand van de behandelaar, loopt een paar passen op de hakken en gaat op de tenen staan. Een verschil tussen beide benen valt zo snel op.
Gevoel. Met een lichte aanraking of een wattenstaafje test de behandelaar vaste plekken op bovenbeen, onderbeen en voet. U zegt of het aan beide kanten hetzelfde voelt.
Reflexen. Een tik op de kniepees en de achillespees hoort een korte spiertrek te geven. Een zwakkere reflex aan één kant kan passen bij een geprikkelde wortel.
Zenuwrek. U ligt op de rug en de behandelaar heft uw gestrekte been. Dit is de proef van Lasègue, in het Engels de straight leg raise. Schiet de bekende pijn daarbij het been in, dan is de zenuw gevoelig voor rek. De slumptest doet zittend iets vergelijkbaars.
Welke zenuwwortel hoort bij welke test
Wortel
Kracht
Gevoel
Reflex
L4
Knie strekken
Binnenkant onderbeen
Kniepees
L5
Voet en grote teen optrekken, op de hakken lopen
Buitenkant onderbeen, wreef, grote teen
Geen vaste reflex
S1
Op de tenen staan
Buitenrand van de voet, kleine teen
Achillespees
Het patroon is zelden zo netjes als in de tabel, omdat wortels elkaar overlappen. Daarom test de rugexpert meer dan één ding per niveau. Bij klachten in arm en hand bestaat hetzelfde onderzoek voor de nek, met testen voor schouder, elleboog, pols en vingers.
Wat zegt het neurologisch onderzoek over de ernst
Grofweg zijn er drie uitkomsten. Bij de eerste is alles gelijk aan beide kanten en doet alleen de rektest iets. De zenuw is dan gevoelig, maar werkt normaal. Dat is de meest voorkomende uitslag bij uitstraling, en hij is gunstig.
Bij de tweede is er een klein verschil: een stukje huid voelt doffer, een reflex is wat trager of de grote teen levert iets minder kracht. De wortel staat onder druk of is ontstoken, en dat past vaak bij een hernia. Ook dit herstelt bij de meeste mensen met tijd en behandeling. We herhalen de testen elke week of twee om te zien welke kant het op gaat.
Bij de derde is het krachtverlies duidelijk of neemt het toe. Dan overleggen we direct met een arts, die beslist over een scan en het vervolg. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.
Waarom tintelingen niet altijd een beknelde zenuw betekenen
Niet elke pijn in het been komt van een zenuwwortel. Gewrichten en spieren van rug en bekken kunnen ook pijn naar bil en bovenbeen doorsturen, meestal tot boven de knie en zonder vast patroon. Het neurologisch onderzoek is dan normaal. In waarom zenuwen gevoelig worden leest u hoe een zenuw geprikkeld kan zijn zonder dat hij klem zit.
Waarom een neurologisch onderzoek meer zegt dan een scan
Een MRI laat zien of er iets tegen een zenuw aan ligt. Het onderzoek laat zien of die zenuw daar last van heeft. Dat zijn twee verschillende dingen. Uitpuilende schijven komen vaak voor bij mensen zonder klachten, en een zenuw kan fors geprikkeld zijn terwijl het beeld meevalt.
De testen zijn ook te herhalen. Een scan is een momentopname; kracht en reflexen kunnen we elke afspraak opnieuw meten. Zo ziet u herstel aankomen voordat de pijn helemaal weg is: het been gaat bij de rektest hoger, de teen wordt sterker, het dove gevoel krimpt.
Eerlijk is eerlijk: geen enkele test is op zichzelf waterdicht. De rektest slaat bij een hernia meestal aan, maar kan ook positief zijn door strakke hamstrings. Daarom telt het geheel. Past het verhaal bij de testen, en passen de testen bij elkaar, dan staat het oordeel stevig.
Zo pakt de rugspecialist neurologisch onderzoek en behandeling aan
Alle behandelaars in ons rugcentrum doen dit onderzoek bij uitstraling, tintelingen of krachtverlies. De rugspecialist in Hilversum bij wie u begint, legt de uitkomst vast in het gedeelde dossier, zodat een collega dezelfde metingen kan herhalen.
De chiropractor: het niveau vinden en ontlasten
De chiropractor is universitair opgeleid op wervelkolom en zenuwstelsel en koppelt het patroon van kracht, gevoel en reflexen aan één wervelniveau. Bij een geprikkelde wortel kiest hij lichte technieken of de flexie-distractie- en decompressietafel, die de druk op schijf en zenuw even verlaagt. Meer bij chiropractie bij rug- en nekklachten.
De fysiotherapeut: kracht terugwinnen
De fysiotherapeut traint de spieren die door de zenuw minder goed werden aangestuurd, zoals de voetheffers of de kuit, en bouwt lopen, traplopen en tillen weer op. Hij leert u houdingen die de beenpijn laten zakken en geeft een schema mee in MijnOefening.
De manueel therapeut: ruimte en beweging rond de zenuw
De manueel therapeut mobiliseert de gewrichten van lage rug, bekken en heup, zodat de zenuw op zijn weg naar het been minder weerstand ontmoet. Manuele therapie gaat hier samen met rustige glij-oefeningen voor de zenuw.
Samen volgen ze één lijn: eerst de prikkeling laten zakken, dan beweging, dan kracht. De aanpak per fase staat in behandeling van zenuwpijn en op de pagina over ischias. Over een scan, injectie of operatie beslist een arts; uw rugexpert begeleidt u ervoor en erna.
Wat u zelf kunt doen bij een geprikkelde zenuw
Blijf in beweging, in korte stukken. Tien minuten wandelen, een paar keer per dag, is beter dan één lange tocht. Wissel zitten af met staan en liggen, en zoek de houding waarin de beenpijn zakt.
Rek een pijnlijke zenuw niet op: hard doorstrekken tot het trekt in de kuit maakt hem gevoeliger. Internationale richtlijnen raden bij uitstralende pijn hetzelfde aan: actief blijven, uitleg en oefentherapie, en bedrust beperken.
Twee oefeningen na een neurologisch onderzoek van de rug
De eerste oefening is een zenuwglij-oefening. Doe die alleen als uw behandelaar hem na het onderzoek heeft aangeraden.
Been strekken en hoofd laten zakken, bewegend (zenuwflos in zit)
Voor als de ergste pijn gezakt is. De zenuw glijdt heen en weer in zijn baan zonder strak te komen staan, wat hem minder gevoelig maakt.
Ga rechtop op een stoel zitten.
Strek één been naar voren en laat tegelijk het hoofd zakken.
Buig het been terug omlaag en til tegelijk het hoofd op.
Rustig ritme, zonder scherpe pijn. Daarna het andere been.
Advies: 10x herhalen, 2 sets, 20 seconden rust.
Gebogen been naar achteren bewegen in zijlig
Voor als de ergste pijn gezakt is. U traint de bilspieren en leert de heup te bewegen zonder dat de rug meedraait.
Ga comfortabel op uw zij liggen met de knieën gebogen en span de buik licht aan.
Beweeg het bovenste been met gebogen knie zo ver mogelijk naar achteren.
De rug beweegt niet mee.
Beweeg langzaam terug. Daarna de andere kant.
Advies: 15x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Zenuwen herstellen, maar langzamer dan spieren. Pijn zakt meestal eerst, kracht volgt in weken tot maanden, en een doof plekje kan het langst blijven. Dat is geen teken dat het misgaat.
De forens die na een hernia weer pijnvrij naar Utrecht rijdt, merkt soms maanden later nog een dof randje aan de voet, terwijl de kracht allang terug is. Meer achtergrond vindt u in het thema diagnose en beeldvorming; de kosten staan bij tarieven en vergoeding.
Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.
Nauwelijks. De kracht- en gevoelstesten en de reflexhamer voelt u wel, maar ze doen geen pijn. Bij het heffen van het gestrekte been kan de bekende pijn in het been even opkomen. Dat is juist de informatie die de behandelaar zoekt, en hij stopt zodra u het aangeeft. De pijn zakt direct als het been weer omlaag gaat.
De proef is positief als het heffen van het gestrekte been de bekende pijn tot onder de knie oproept, meestal ergens tussen dertig en zeventig graden. Dat wijst op een geprikkelde zenuwwortel laag in de rug, vaak door een hernia. Voelt u alleen rek achter in het bovenbeen, dan zijn het de hamstrings. De rugexpert weegt de uitslag altijd samen met kracht, gevoel en reflexen.
Ja, dat is zelfs de meest voorkomende situatie. Pijn en tintelingen ontstaan al bij lichte prikkeling of ontsteking van de wortel. Kracht en reflexen veranderen pas als de zenuw zijn signalen echt minder goed doorgeeft. Normale kracht bij uitstralende pijn is dus goed nieuws: de zenuw is gevoelig, maar doet zijn werk. De behandeling richt zich dan op rust voor de zenuw en bewegen.
Meestal niet meteen. Bij uitstraling zonder duidelijk krachtverlies is de aanpak de eerste weken hetzelfde, met of zonder scan. Een arts vraagt een MRI aan als de kracht merkbaar afneemt, als de beenpijn na zes tot twaalf weken niet zakt, of als een injectie of operatie wordt overwogen. De rugspecialist volgt met de testen of u die kant op gaat.
Bij de meeste mensen wel, maar niet altijd volledig en niet altijd snel. Pijn en tintelingen nemen doorgaans in weken af. Kracht komt trager terug, soms in maanden. Hoe langer en sterker een zenuw onder druk stond, hoe langer het duurt. Een enkele keer blijft er een doof plekje of wat krachtsverschil. Daarom meten we het verloop en overleggen we op tijd met een arts.
Laat uw zenuwklachten onderzoeken door een rugexpert
De rugspecialisten van Rugcentrum Hilversum testen kracht, gevoel en reflexen, vertellen welke zenuw meedoet en maken een plan dat daarbij past. Bij acute uitstraling plannen we u zo mogelijk binnen 24 uur in. U vindt ons in Medisch Centrum Dudokpark; boek online of bel 035 760 06 45.
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies om informatie over je apparaat op te slaan en/of te raadplegen. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze site verwerken. Als je geen toestemming geeft of je toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door je Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een site of over verschillende sites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.