Piriformis syndroom: diepe bilpijn onderzocht door de rugspecialist

Het piriformis syndroom is pijn diep in de bil doordat een kleine heupspier verkrampt en de grote beenzenuw prikkelt. De rugspecialisten van Rugcentrum Hilversum zoeken eerst uit of de bron in de bil zit of toch in de rug. Daarna behandelen chiropractor, fysiotherapeut en manueel therapeut spier, heup en bekken met één plan.
Boek direct online
Maak een afspraak

Wat is het piriformis syndroom?

De piriformis is een platte, peervormige spier diep onder de grote bilspier. Hij loopt van het heiligbeen naar de bovenkant van het dijbeen en draait de heup naar buiten. Vlak eronder, en bij sommige mensen er dwars doorheen, loopt de nervus ischiadicus: de grote beenzenuw.

Raakt de spier overbelast of verkrampt, dan wordt hij dikker en strakker. De zenuw die erlangs loopt krijgt minder ruimte en raakt geprikkeld. Het resultaat is bilpijn die soms het been in trekt. In de vakliteratuur valt dit tegenwoordig onder de bredere naam deep gluteal syndrome, omdat ook andere diepe bilspieren de zenuw kunnen knellen.

Het is een diagnose die pas overblijft als de rug is uitgesloten. Daarom begint het onderzoek bij ons altijd bij de onderrug en het bekken.

Piriformis syndroom symptomen

U voelt een diepe, zeurende pijn midden in één bil, alsof u op een knikker zit. Lang zitten maakt het erger, zeker op een harde stoel of in de auto. Opstaan en de eerste passen gaan stram, daarna loopt het wat los.

  • Pijn bij druk op één punt diep in de bil
  • Uitstraling naar de achterkant van het bovenbeen, zelden voorbij de knie
  • Meer pijn bij traplopen, heuvel op lopen of de benen over elkaar slaan
  • Soms tintelingen in het been, zonder verlies van kracht

Piriformis of ischias: wat is het verschil?

Ischias is de naam voor pijn langs de grote beenzenuw. Het piriformis syndroom is daar één oorzaak van, maar komt veel minder vaak voor dan een geprikkelde zenuwwortel in de rug, zoals bij een lage rughernia. Op de pagina over ischias staan de oorzaken naast elkaar.

Kenmerk Piriformis syndroom Zenuwwortel in de rug
Waar de pijn het ergst is Diep in de bil In het been, vaak tot onder de knie
Hoesten en niezen Geen invloed Geeft vaak een scheut
De rug bewegen Verandert weinig Lokt beenpijn uit of verlicht
Drukken op de bilspier Herkenbare pijn Weinig effect

Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

Piriformis oefeningen en wat u zelf kunt doen

Zit minder lang achter elkaar en haal uw portemonnee of telefoon uit de achterzak. Sta elk half uur op. Een stevige stoel met een recht zitvlak is prettiger dan een diepe bank waarin de heupen ver gebogen zijn.

Rekken alleen is zelden genoeg. Een spier die steeds verkrampt, is vaak een spier die te hard moet werken omdat zijn buren te zwak zijn. Hardlopers en hockeyers zien we er geregeld mee. Fysiotherapeut Carlien Dirkse van den Heuvel noemt in de podcast over hockey een oefening die ze belangrijk vindt:

“Side steps met een elastieken band om je knie of enkels. Puur voor heupspieren, vind ik een belangrijke.”

Carlien Dirkse van den Heuvel, fysiotherapeut bij Rugcentrum Hilversum, in BeweegBeter #24

Sterke spieren aan de zijkant van de heup houden het bekken recht en nemen werk over van de piriformis. Hoe heup en rug op elkaar inwerken, staat in de gids hoe de heup de onderrug beïnvloedt.

Twee piriformis oefeningen met video

Diepe bilspier rekken op handen en knieën

Voor als de ergste pijn gezakt is. Het gewicht van het bekken rekt de diepe bilspier; doe deze rek alleen als uw knie het toelaat.

  1. Start op handen en knieën.
  2. Zet de rechterknie iets naar voren en leg het linkerbeen achterlangs onder het rechteronderbeen.
  3. Schuif het linkerbeen langzaam naar achteren; het bekken zakt richting de grond.
  4. Voel de rek in de rechterbil; eventueel de onderarmen op de grond. Houd 15 seconden. Daarna de andere kant.

Advies: 3x herhalen, 1 set, 15 seconden rust.

Been heffen en rondjes draaien in zijlig op de elleboog

Voor als u weer wilt opbouwen. U versterkt de zijkant van de heup, de spieren die bij elke stap het bekken recht houden.

  1. Lig op uw zij, steunend op de elleboog, en buig het onderste been.
  2. Hef het bovenste been gestrekt omhoog.
  3. Draai rondjes met het been, voet naar voren gericht.
  4. Laat rustig zakken. Daarna de andere kant.

Advies: 10x herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.

Bespreek met uw behandelaar of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.

Oorzaken van het piriformis syndroom

De spier raakt zelden zomaar geïrriteerd. Meestal is er een aanleiding van een paar weken terug.

Veel zitten

Wie uren zit, drukt met zijn gewicht op de spier en de zenuw eronder. De forens en de vrachtwagenchauffeur kennen het. En wie op een dikke portemonnee in de achterzak zit, zit ook nog scheef.

Sport en plotselinge belasting

Hardlopen op een schuin wegdek, een hockeywedstrijd na een lange pauze, een dag tuinieren op de hurken. De spier krijgt meer te doen dan hij getraind is. Ook een val op de bil kan het begin zijn.

Daaronder ligt vaak iets wat al langer speelt: een stijve heup, een SI-gewricht dat slecht beweegt of zwakke bilspieren. Dan moet de piriformis compenseren. Zolang dat niet verandert, komt de kramp terug.

Onderzoek door de rugspecialist bij het piriformis syndroom

Eerst sluit de rugspecialist de rug uit. Hij test reflexen, kracht en gevoel in het been en kijkt of bewegen van de onderrug de pijn verandert. Is dat niet zo, dan verschuift de aandacht naar bil en heup.

Met een paar gerichte testen wordt de piriformis op rek en op spanning gebracht. Herkent u daarbij uw eigen pijn, en is de spier bij druk gevoelig, dan wordt de diagnose waarschijnlijk. Ook de draaiing van de heup en de beweging van het SI-gewricht worden nagekeken. Een scan toont dit syndroom zelden aan en is meestal niet nodig.

Piriformis syndroom behandeling: één plan

De behandeling pakt drie dingen aan: de verkrampte spier, de gewrichten eromheen en de kracht van de heup. Dat zijn precies de terreinen van onze drie vakken.

Wie het voortouw neemt, hangt af van wat het onderzoek laat zien. De behandelaars werken in hetzelfde dossier en spreken elkaar tussen de afspraken door. Ook bekkenklachten behandelen onze rugspecialisten.

Wat doet elke rugexpert bij het piriformis syndroom?

Bekken en onderrug in beweging

De chiropractor bij het piriformis syndroom

De chiropractor is universitair opgeleid, vijf jaar in het buitenland, met wervelkolom en zenuwstelsel als vak. Hij test het SI-gewricht en de onderste lendenwervels segment voor segment.

Beweegt daar iets te weinig, dan maakt hij het los met een manipulatie, een mobilisatie of de drop-tafel. De bilspier hoeft daarna minder op te vangen. Meer over deze aanpak bij de rugspecialisten in Hilversum.

De spier ontspannen en sterker maken

wervelkolom rugexpert

De fysiotherapeut bij het piriformis syndroom

De fysiotherapeut behandelt de spier zelf: triggerpointtechnieken, rekken en vaak dry needling, waarbij een dunne naald de verkramping doorbreekt.

Dan begint het eigenlijke werk. Met oefentherapie maakt u de bil- en heupspieren sterker en verbetert u hoe u zit, loopt en sport. Het schema staat in MijnOefening. Over de naald leest u meer in wat dry needling wel en niet doet.

Heup en SI-gewricht mobiliseren

Hernia movewell

De manueel therapeut bij het piriformis syndroom

De manueel therapeut, fysiotherapeut met een afgeronde master manuele therapie, richt zich op heup, bekken en lage rug. Hij mobiliseert het heupgewricht in de richting die beperkt is, vaak de draaiing naar binnen. Daarna oefent u die beweging direct. Zie manuele therapie bij rug- en nekklachten en, voor de kosten, tarieven en vergoeding.

Hoe lang duurt het piriformis syndroom?

Een piriformis syndroom dat een paar weken bestaat, is vaak in vier tot zes weken rustig. De eerste behandelingen geven meestal snel lucht bij het zitten. Bestaat de klacht al maanden, dan duurt het langer, omdat de heup eerst sterker moet worden. Reken dan op twee tot drie maanden.

Sporters bouwen in stappen op: eerst wandelen en fietsen zonder pijn, dan korte stukken hardlopen op vlak terrein, daarna pas sprinten en draaien.

Scan, injectie of operatie bij het piriformis syndroom

Verbetert de klacht niet, of wordt het been zwakker, dan overleggen we met een arts. Die kan een MRI laten maken om de rug uit te sluiten, of een injectie in de spier overwegen. Een operatie is bij deze klacht een grote uitzondering. De arts beslist over elk van die stappen; uw rugexpert begeleidt u ervoor en erna.

Vergoeding bij het piriformis syndroom

Fysiotherapie en manuele therapie vergoedt uw zorgverzekeraar vanuit de aanvullende verzekering, tot het aantal behandelingen in uw polis. Chiropractie rekent u na het consult af; vrijwel alle verzekeraars betalen een deel terug uit het aanvullende pakket en het eigen risico speelt daarbij geen rol.

Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.

Veelgestelde vragen over piriformis syndroom

Mag ik hardlopen met het piriformis syndroom?

In de eerste weken liever even niet, of alleen korte stukken zonder pijn. Hardlopen belast de diepe bilspier bij elke landing, en een geprikkelde spier wordt daar onrustig van. Fietsen en wandelen gaan meestal wel. Is zitten weer goed te doen en is de heup sterker, dan bouwt u het lopen op: eerst vlak en rustig, later tempo en heuvels.

Helpt een tennisbal of foamroller bij het piriformis syndroom?

Druk op de bilspier met een bal kan de spanning tijdelijk verlagen. Doe het kort, hooguit een minuut per plek, en niet zo hard dat er tintelingen het been in schieten: dan drukt u op de zenuw. Het is een hulpmiddel om daarna makkelijker te bewegen en te oefenen. De spier blijft pas rustig als de heup sterker wordt.

Is wandelen goed bij het piriformis syndroom?

Ja. Wandelen op vlakke grond wisselt aanspannen en ontspannen van de bilspieren af en is voor de meeste mensen prettiger dan zitten. Begin met een kwartier en kijk hoe de bil reageert. Heuvel op lopen en grote passen vragen meer van de piriformis; die bewaart u voor later. Krijgt u tijdens het lopen meer pijn in het been, meld dat dan.

Hoe zit ik het best met het piriformis syndroom?

Zit met beide voeten op de grond en de knieën iets lager dan de heupen. Sla de benen niet over elkaar en zit niet op een portemonnee. Een stevig kussen of een iets hogere stoel haalt druk van de bil. Het belangrijkste is afwisselen: sta elk half uur even op en loop een rondje, ook in de auto als de rit lang is.

Kan het piriformis syndroom terugkomen?

Dat kan, vooral als de aanleiding blijft: veel zitten, weinig kracht in de bilspieren of een stijve heup. Daarom werkt de behandeling niet alleen aan de pijn maar ook aan kracht en beweging. Wie na het herstel twee keer per week de heupoefeningen blijft doen en lange zitdagen onderbreekt, verkleint de kans op een nieuwe periode.

Is het piriformis syndroom te zien op een MRI?

Meestal niet. Een gewone MRI van de rug laat de spier en het stuk zenuw in de bil niet goed zien. De scan wordt vooral gebruikt om een oorzaak in de rug uit te sluiten. De diagnose komt daarom uit het gesprek en het lichamelijk onderzoek: waar de pijn zit, wat hem uitlokt en hoe spier en heup op de testen reageren.

MoveWell: rugspecialisten bij het Dudokpark

Zit u al weken op één bil en weet u niet of het uw rug of uw heup is? De rugexperts van MoveWell kijken naar allebei, in Medisch Centrum Dudokpark aan de Hoge Naarderweg 3E in Hilversum.

Afspraak maken voor het piriformis syndroom in Hilversum

Maak een afspraak
Bel 035 760 06 45