Thoracale wervelkolom en ademhaling: zo werken ze samen

De thoracale wervelkolom bestaat uit twaalf borstwervels, genummerd T1 tot en met T12. Ze liggen tussen de nek en de lage rug, van de onderkant van de nek tot een handbreedte boven de taille. Van opzij gezien is dit deel licht bol; die kromming heet de kyfose.

Aan elke borstwervel zitten links en rechts ribben vast, op twee plaatsen: aan het wervellichaam en aan het dwarsuitsteeksel. Die kleine ribgewrichten (costovertebrale en costotransversale gewrichten) laten de rib scharnieren. Een typische borstwervel heeft daardoor tien gewrichtsvlakjes: vier voor de buurwervels en zes voor de ribben.

Samen met het borstbeen vormen wervels en ribben de borstkas, de kooi rond hart en longen. De longen liggen aan de rugkant tegen de ribben, links en rechts van deze wervels, van net boven het sleutelbeen tot ongeveer de tiende rib. Hoe dit deel in het geheel past, leest u bij de opbouw van de wervelkolom.

De voornaamste ademspier is het middenrif (diafragma), een koepel van spier onder de longen. Bij inademen trekt het samen en zakt het; de longen zuigen zich vol.

Tegelijk bewegen de ribben. De bovenste gaan naar voren en omhoog, als de zwengel van een pomp. De onderste gaan zijwaarts omhoog, als het hengsel van een emmer.

Voor die beweging moeten de ribgewrichten bij de wervels vrij kunnen draaien. Bij diep inademen strekt de borstwervelkolom ook een klein beetje, bij uitademen buigt hij terug. Het middenrif zelf hecht met twee pezen aan de bovenste lendenwervels. Adem en rug zijn dus op drie plaatsen gekoppeld: ribgewrichten, borstwervels en lage rug.

Het bekendste signaal is een zeurende of branderige pijn tussen de schouderbladen, die in de loop van de werkdag toeneemt. Draaien gaat stroef: achteruit inparkeren doet u met het hele lichaam in plaats van met de romp. Diep zuchten of gapen voelt alsof er een band om de borst zit.

Ook nekpijn aan het eind van de dag en een vermoeid gevoel tussen de schouders bij lang staan passen erbij. De hockeyer merkt het bij de backhand, de zwemmer bij het ademen opzij. Meer over deze klacht staat bij middenrugklachten.

Een geprikkeld ribgewricht voelt anders: een scherpe steek naast de wervelkolom bij diep inademen, hoesten of draaien, soms met uitstraling langs de rib naar voren. Welke van de twee het is, wijst het onderzoek van de rugspecialist uit. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

De bovenrug reageert doorgaans snel op behandeling, omdat de stijfheid meestal in gewrichten en spieren zit. Bij de rugspecialist van Rugcentrum Hilversum pakken drie vakken het samen aan.

De chiropractor: borstwervels en ribgewrichten

De chiropractor behandelt een borstwervel of ribgewricht dat vastzit met een korte, precieze manipulatie. Daarbij hoort u soms een knap; dat is gas dat in het gewricht vrijkomt. Wie dat liever niet heeft, krijgt een mobilisatie of de Activator, een instrument dat een lichte tik geeft. Vaak kunt u direct daarna dieper inademen.

De fysiotherapeut: adempatroon en houding

De fysiotherapeut leert u weer laag en breed ademen, naar de flanken, en traint de spieren tussen de schouderbladen die u rechtop houden. Gespannen hulpademspieren in hals en borst behandelt hij met triggerpointtechnieken of dry needling. U krijgt oefeningen mee die in een werkdag passen.

De manueel therapeut: ribben en wervels mobiliseren

De manueel therapeut heeft zich na de opleiding fysiotherapie met een master manuele therapie toegelegd op gewrichten. Hij mobiliseert de ribben en borstwervels, vaak in het ritme van uw adem: bij uitademen geeft het gewricht het makkelijkst mee. Meteen daarna oefent u draaien en strekken. Hoe dat gaat, staat bij manuele therapie bij rug- en nekklachten.

Zit er meer achter, zoals een nek die meedoet of een adempatroon dat door spanning is ontstaan, dan kijkt een collega van een ander vak mee. Het dossier is gedeeld, de lijnen zijn kort.

Flankademhaling in drie minuten

Ga zitten en leg de handen op de onderste ribben, vingers naar voren. Adem rustig in door de neus en laat de ribben zijwaarts tegen uw handen uitzetten. Adem langer uit dan in. Drie minuten, twee keer per dag, is genoeg om de onderste ribben weer te laten meedoen.

Zet het scherm op ooghoogte, sta elk half uur op en strek de armen boven het hoofd. Bel staand. Wie sport, kiest iets met draaien erin: zwemmen, roeien, tennis of stevig wandelen met armzwaai.

De thuiswerker heeft het meest aan vaste momenten. Koppel een oefening aan iets wat u toch al doet, zoals koffie zetten of een overleg afsluiten. Zo krijgt de bovenrug elke anderhalf uur beweging zonder dat u eraan hoeft te denken.

Bovenrug en adem houden elkaar in beweging. Een soepele borstkas laat u dieper ademen, en wie dieper ademt, beweegt zijn ribgewrichten de hele dag vanzelf. Daarom werken onze rugexperts bij klachten tussen de schouderbladen bijna altijd aan allebei.

Wacht niet te lang met een stijve bovenrug. Hoe langer nek en onderrug het werk overnemen, hoe meer er te behandelen valt. Wat een behandeling kost en wat vergoed wordt, staat bij tarieven en vergoeding. De andere artikelen over wervels, ribben en spieren staan onder rug en anatomie.

Uw behandelaars: de chiropractoren, fysiotherapeuten en manueel therapeuten van Rugcentrum Hilversum, onder wie Sten Hofstad (chiropractor), Niels van der Meulen en Niels van Laanen (manueel therapeuten) en Jeroen Vermeer (fysiotherapeut). Tekst bijgewerkt oktober 2026.